22 Mart Dünya Su Günü: Küresel Kriz Derinleşirken ‘Eşitlik’ Vurgusu Öne Çıkıyor

Birleşmiş Milletler ’in 2026 teması “Su ve Cinsiyet Eşitliği” olurken, artan su krizi karşısında hem dünyada hem Türkiye’de sürdürülebilir ve adil su yönetimi çağrıları güçleniyor. TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Adıyaman şube Başkanı Osman Özdemir, 2026 temasının “Su ve Cinsiyet Eşitliği” olduğunu hatırlatarak, su krizine karşı adil ve sürdürülebilir yönetim çağrısı yaptı.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 1993 yılında aldığı kararla ilan edilen 22 Mart Dünya Su Günü, her yıl küresel su krizine dikkat çekmek ve temiz suya erişimde yaşanan sorunları gündeme taşımak amacıyla kutlanıyor. Dünya genelinde yaklaşık 2,1 milyar insanın güvenli ve temiz suya erişimde zorluk yaşadığına dikkat çekilirken, suyun yaşamın ve ekolojik dengenin sürdürülebilirliği açısından hayati önemde olduğu vurgulanıyor.

2026 yılı Dünya Su Günü’nün teması “Su ve Cinsiyet Eşitliği” olarak belirlenirken, “Suyun aktığı yerde eşitlik yeşerir” sloganı ile su yönetimine yeni bir perspektif getiriliyor. Bu yaklaşım, suyun yalnızca teknik ve ekonomik bir kaynak değil; aynı zamanda insan hakları, toplumsal adalet ve eşitlik meselesi olduğunu ortaya koyuyor.

Küresel ölçekte derinleşen su krizi, toplumun tüm kesimlerini etkilese de en ağır yükü kadınlar ve kız çocukları taşıyor. Birleşmiş Milletler, güvenli su ve sanitasyon hizmetlerine erişimin sınırlı olduğu bölgelerde eşitsizliklerin arttığını, bu nedenle çözüm süreçlerinde kadınların aktif rol almasının zorunlu olduğunu vurguluyor. Kadınların karar alma mekanizmalarında yer aldığı su yönetimi modellerinin daha kapsayıcı, dayanıklı ve sürdürülebilir olduğu ifade ediliyor.

Türkiye özelinde yapılan değerlendirmelerde ise ülkenin sanılanın aksine su zengini olmadığına dikkat çekiliyor. Kişi başına düşen yıllık 1305 metreküplük kullanılabilir su miktarı, Türkiye’yi “su stresi yaşayan ülkeler” kategorisine yerleştiriyor. İklim değişikliği, nüfus artışı ve artan tüketim alışkanlıklarıyla birlikte, yüzyılın sonuna doğru su kıtlığı riskinin daha da belirgin hale gelebileceği öngörülüyor.

Uzmanlar, bu tablo karşısında suyun stratejik bir kaynak olarak ele alınması gerektiğini belirterek; su yönetiminde çok başlı yapının giderilmesi, güçlü bir yasal çerçevenin oluşturulması ve kaynakların miktar ile kalitesinin korunmasına yönelik bütüncül politikaların uygulanması gerektiğini ifade ediyor. Tarımsal, endüstriyel ve kentsel alanlarda su kullanımının verimliliğinin artırılması, “su ayak izi”nin azaltılması ve havza bazlı planlamaların hayata geçirilmesi öncelikli başlıklar arasında yer alıyor.

Bu kapsamda 13 Mart 2026 tarihli Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan Ulusal Su Planı (2026-2035), su yönetiminde yapısal dönüşümü hedefliyor. Plan; yeraltı sularının stratejik rezerv olarak korunması, tarımda vahşi sulamanın terk edilerek modern basınçlı sistemlere geçilmesi, kentsel su kayıp-kaçak oranlarının azaltılması ve arıtılmış atık suların yeniden kullanımı gibi önemli hedefler içeriyor. Ayrıca yağmur suyu hasadı ve “sünger şehir” uygulamaları gibi yenilikçi çözümler de planın öne çıkan başlıkları arasında bulunuyor.

Ancak plan, 2026 yılının ana teması olan “Su ve Cinsiyet Eşitliği” açısından değerlendirildiğinde eleştirilere konu oluyor. Uzmanlar, su politikalarının planlanması ve uygulanması süreçlerinde kadınların eşit temsilini sağlayacak mekanizmaların yeterince yer almadığını belirterek, bu eksikliğin giderilmesi gerektiğini ifade ediyor.

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Adıyaman Şubesi ise yaptığı açıklamada, suya erişimin temel bir insan hakkı olduğuna dikkat çekerek, su kaynaklarının kirletilmesine ve ticarileştirilmesine karşı daha güçlü önlemler alınması çağrısında bulundu. Açıklamada, suyun korunmasının yalnızca çevresel değil, aynı zamanda toplumsal bir sorumluluk olduğu vurgulandı. ŞEHİRDE BU HAFTA