Ölçüt Ne İşe Yarıyor Olmalı: Türkiye'ye Pragmatizm Zamanı
Doç. Dr. M. Sadık BEKTAŞ 2026-11-15T10:18 Bu İçerik 120 kez görüntülendi.
Türk siyaseti on yıllardır "kimden yana?" sorusuyla yürüdü, "ne işe yarıyor?" sorusu hep ikinci planda kaldı. Oysa son aylarda yaşananlar, ülkenin en çok ilerleme kaydettiği alanların kimlik kavgasının değil, hesap ve uzlaşının ürünü olduğunu gösteriyor.
Önce iç siyasete bakalım. "Terörsüz Türkiye" sürecinin hukuki zeminini oluşturan 12 maddelik çerçeve yasa, 10 Ağustos 2026'da Genel Kurul'da 467 kabul, 87 ret ve 7 çekimser oyla yasalaştı. Birbirine yıllardır sert eleştiriler yönelten kesimler aynı masaya oturdu. Üstelik düzenleme koşulsuz değil: hükümlerin uygulanabilmesi için örgütün silah bıraktığının teyit ve tespit edilmesi şart koşulacağı aktarıldı. Bu, "önce inandığım ilke, sonra sonuç" mantığının değil, "önce sonuç, ama kontrollü" mantığının işaretidir.
Dış politikada da tablo benzer. Türkiye, 7 Ağustos 2026'da Mekke'de Suudi Arabistan ve Pakistan ile üçlü bir ortak savunma anlaşması imzaladı. Yetkililer, anlaşmanın savunma amaçlı olduğunu ve herhangi bir ülkeye yönelik olmadığını vurguluyor. Dezenformasyonla Mücadele Merkezi de anlaşmanın NATO'nun 5. maddesiyle çeliştiği ve paralel bir ittifak yarattığı iddialarını yalanladı. Anlaşma kurumsallaştırılıyor ve savunma sanayisinde ortak üretim artırılıyor. Pragmatizmin dış politikadaki karşılığı tek bir kampa bağlanmak yerine ihtiyaca göre ağ kurmaktır: Batı ile bağı koparmadan, bölgesel ortaklıkları da göz önüne almalı.
Ekonomide pragmatizm en çıplak hâliyle görünüyor. Merkez Bankası Ocak'taki indirimin ardından mart, nisan, haziran, temmuz ve eylülde faizi sabit tuttu, ekimde ise politika faizini 100 baz puan indirerek yüzde 37'den yüzde 36'ya çekti. Bunun arka planında eylülde yıllık yüzde 29,73'e inen enflasyon var. Sabırla bekleyip veri gelince adım atmak, ideolojik bir faiz tutumu değil, rakamlara bakan bir yaklaşımdır.
Muhalefet de bu dersin dışında değil. Özgür Özel, 24 Temmuz 2026'da 90 milletvekiliyle YENİ Parti'yi kurdu ve parti, ilk kurultayını bugün, 14-15 Kasım'da yapıyor. Parti kurmaylarının olası bir baskın seçime karşı yedek bir parti de hazırladığını açıklaması, siyasetin artık sadece söylemle değil, senaryo planlamasıyla yürüdüğünün göstergesi. Sahaya göre pozisyon almak, pragmatizmin muhalefetteki yüzü.
Peki pragmatizm ne demek, ne demek değil? Ölçüt olarak şunları savunmak mümkün: Sonuçları ölçülebilir hedeflere bağlamak, ittifakları ideolojiye değil çıkara ve karşılıklı yarara göre kurmak, uzlaşıyı zayıflık değil kapasite saymak. Toplumun ihtiyacı olan istikrar, kayıtsız şartsız tutumlardan değil, işleyen mekanizmalardan doğar.
Elbette bu görüşün karşısında ciddi itirazlar da var. Eleştirmenler, ilkesiz pragmatizmin kolayca fırsatçılığa dönüşebileceğini ve süreçlerde şeffaflık ile hukuk devleti güvencelerinin geri planda kalma riskini hatırlatıyor. Mekke anlaşmasında ise endişe, Türkiye'nin NATO ve Batı ile ilişkilerinde yeni gerilimlerin doğabileceği yönünde. Ekonomide de yüzde 30'a yakın enflasyonla yapılan indirimin erken olabileceği tartışılıyor. Pragmatizmin sınavı da tam burada: kısa vadeli kazanımı uzun vadeli güvenin önüne koymamak.



.png)








